Đẩy mạnh tuân thủ bản quyền âm nhạc trong hoạt động kinh doanh: Hiểu đúng, làm đúng theo Luật Sở hữu trí tuệ và các Nghị định mới
Trong thời gian qua, việc sử dụng âm nhạc tại các nhà hàng, quán cà phê, trên địa bàn xã ngày càng phổ biến, góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng, tạo bản sắc cho hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, nếu khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình mà không thực hiện đúng nghĩa vụ bản quyền, các tổ chức, cá nhân có thể đối mặt với rủi ro pháp lý, ảnh hưởng uy tín và môi trường kinh doanh văn hóa.
Pháp luật sở hữu trí tuệ quy định một số trường hợp tổ chức, cá nhân được sử dụng tác phẩm đã công bố mà không phải xin phép chủ sở hữu, nhằm cân bằng lợi ích giữa cộng đồng và quyền sáng tạo. Ví dụ có thể gặp trong thực tế như trích dẫn hợp lý, đưa tin thời sự, phục vụ giảng dạy, hoạt động công vụ, hoặc một số hình thức sử dụng hợp pháp khác theo quy định.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý: “không phải xin phép” không đồng nghĩa với “không phải trả tiền”. Luật quy định rõ nhiều trường hợp dù không phải xin phép, tổ chức, cá nhân vẫn phải trả tiền bản quyền và thực hiện nghĩa vụ liên quan.
Đối với hoạt động kinh doanh, thương mại, pháp luật xác định rõ việc sử dụng âm nhạc tại các địa điểm như nhà hàng, quán cà phê, khách sạn, cửa hàng, siêu thị, khu vui chơi giải trí, trung tâm thương mại, karaoke, bar, vũ trường, … là nhóm hành vi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình có tính chất phổ biến và cần tuân thủ nghĩa vụ bản quyền.
Theo quy định, tổ chức, cá nhân khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong các trường hợp giới hạn quyền có nghĩa vụ:
Liên lạc với chủ sở hữu quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền.
Cung cấp thông tin/danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã sử dụng (theo yêu cầu/thoả thuận).
Trả tiền bản quyền theo thỏa thuận; nếu không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo biểu mức do pháp luật quy định, hoặc giải quyết theo cơ chế tố tụng.
Đây là điểm các cơ sở kinh doanh cần nắm chắc để chủ động thực hiện đúng ngay từ đầu, tránh phát sinh tranh chấp.
Ngày 06/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 17/2023/NĐ-CP nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi quyền tác giả, quyền liên quan và các vấn đề liên quan đến tiền bản quyền.
Các tổ chức, cá nhân đang khai thác âm nhạc trong kinh doanh cần cập nhật kịp thời các nội dung sửa đổi để thực hiện đúng quy định hiện hành, tránh áp dụng nhầm biểu mức hoặc nhầm cơ chế.
Việc sử dụng tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh là nhu cầu chính đáng, nhưng cần được thực hiện theo nguyên tắc hợp pháp, minh bạch, có trách nhiệm. Thực hiện đúng quy định về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan và nghĩa vụ trả tiền bản quyền không chỉ giúp cơ sở kinh doanh giảm rủi ro pháp lý, mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh văn hóa, tôn trọng quyền sáng tạo, thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa bền vững./.
Phòng Văn hoá - Xã hội